08.18Sport od A do Z
Sformułowanie karnoprawnej oceny wypadków, których podstawową cechą charakterystyczną jest to, że zdarzają się w podczas uprawiania sportu wymaga uprzedniego ustosunkowania się do znaczenia w jakim używa się pojęcia sport. Jest to istotne, ponieważ sposób pojmowania tego słowa ma bezpośredni wpływ na zdefiniowanie pojęcia wypadku sportowego. Decyduje to w konsekwencji o kategorii zdarzeń, w zakresie których obowiązywać miałyby określone zasady odpowiedzialności. Cechuje je pewna odrębność, więc choćby z tego powodu ważne jest, w miarę możliwości, precyzyjne określenie znaczenia wyrażenia sport a za nim wypadku sportowego oraz doniosłości karnoprawnej roli reguł sportowych.
Ze względu na powszechność tego słowa w dzisiejszych czasach, niezwykle ważnym okazało się określenie jego definicji. Termin ten i jemu pochodne należą do słownictwa ogromnej liczby języków. Z tego też względu spotyka się wiele objaśnień tego pojęcia. Zakresy znaczeń, w jakich używa się tego słowa są na ogół ze sobą zbieżne. Prawdą jednak jest, że nie sformułowano do tej pory jednolitej definicji sportu a przeróżne sposoby określenia jego znaczenia nie pokrywają się ze sobą.
Zakładając, że jest możliwe zdefiniowanie sportu, to próba ta wymagałaby bez wątpienia szczegółowego zestawienia różnych wyjaśnień tego terminu oraz towarzyszących im rozważań co z pewnością byłoby tematem na inną pracę.
Często pojawia się wątpliwość, czy proponowane rozwiązania z zakresu karnoprawnej oceny wypadków, znajdują zastosowanie również do tych, mających miejsce w trakcie działalności, co do której nie ma pewności czy jest sportem. Dotyczy to na przykład wypadków towarzyszących walce lub grze uprawianej z obowiązku (jak na uczelni czy w wojsku) bądź zdarzających się w toku rekreacyjnego uprawiania sportu (na przykład dzieci grające w piłkę nożną na łące). Wszystko to ma bezpośredni związek z pojmowaniem słowa sport. To właśnie przekonuje o konieczności uprzedniego rozstrzygnięcia tej kwestii.
Ponieważ trudno o taką definicję sportu, na której można by się oprzeć bez zastrzeżeń trzeba ograniczyć rozważania poświęcone temu pojęciu do niezbędnego minimum. Za podstawę można przyjąć określenie, które odnosi się do takiej działalności osoby, która w danych warunkach społecznych, kulturowych i ekonomicznych uznawana jest przez społeczeństwo za uprawianie sportu, odpowiadając wzorcowi jednej z dyscyplin sportowych . Chodzi o powszechne odczucie społeczne, względem którego dana forma uprawiania sportu traktowana jest jako rodzaj rywalizacji sportowej.
Sport to świadoma i dobrowolna działalność człowieka podejmowana w celu zaspokojenia potrzeb: zabawy, współzawodnictwa oraz doskonalenia własnych cech fizycznych i umysłowych. Wyraża się przez ćwiczenia i gry uprawiane według określonych zasad (…). Sportem określa się nie tylko uprawianie określonej działalności w sposób ciągły lecz także sporadyczny. W związku z tym pojęcie to obejmuje wszelkie formy uczestnictwa w walkach i grach. Nie zawęża się do działalności, którą zwykło się określać jako sport wyczynowy.
Należy również zaznaczyć, że mianem sportu mianuje się nie tylko działalność uprawianą w sposób zorganizowany w klubach i innych organizacjach sportowych, ale także rekreacyjnie i prywatnie. W przeciwnym wypadku, gdyby zająć stanowisko, że sport można uprawiać tylko w ramach organizacji sportowych (…), nie wolno byłoby indywidualnie pływać jeździć na łyżwach lub nartach itp. Byłoby to zaprzeczeniem wolności osobistej osoby i uniemożliwieniem korzystania z dobrodziejstw sportu. W związku z tym uprawianie danej rywalizacji w toku specjalnie zorganizowanych rozgrywek lub poza nimi, indywidualnie. Publicznie bądź tez bez udziału kibiców. Także branie udziału w treningach, rozgrzewkach czy sprawdzianach mieści się w granicach pojęcia sportu.
Warto też wspomnieć, że z pojęciem sportu wiąże się nie tylko dyscypliny uznane przez władze państwowe (nawet jeśli poparcie to byłoby dorozumiane) ale także dyscypliny wręcz zakazane. Oczywiście uprawianie takiej dyscypliny może rodzić niekorzystne konsekwencje choćby w sferze odpowiedzialności karnej za wypadki sportowe. Do uznania pewnej działalności za rywalizację sportową nie jest konieczne uznanie formalne w postaci jakiegoś aktu prawnego. Wystarczy tylko brak formalnego zakazu i uznanie faktyczne w formie przyjęcia się danej dyscypliny sportowej w społeczeństwie. (zarabianie na stronie - na tej stronie dowiesz się, jak zarabiać na sporcie)
W związku z powyższym brak zinstytucjonalizowania danej rywalizacji przez powołanie określonej organizacji sportowej (związek, klub lub sekcja) nie pozbawia danej działalności cech sportu. Może być to spowodowane na przykład tym, że jest to dyscyplina nowa i mało rozpowszechniona.
W celu zakwalifikowania danej działalności osoby jako uprawianie sportu należałoby określić znaczenie wzorca, z którym jest identyfikowana. Chodzi bowiem o istotę danej dyscypliny sportowej określoną w sposób ogólny. Ujmując najważniejsze elementy, bez których działalność ta traciłaby cechy tej dyscypliny. Na przykład elementarne zasady gry w piłkę nożną sprowadza się do uczestnictwa dwóch zespołów kopiących piłkę w celu umieszczenia jej w bramce drużyny przeciwnej. Ten uproszczony opis zasad, w którym świadomie nie umieszczono precyzyjnych danych jak na przykład liczba uczestników, czas gry, wymiary boiska itp., sprowadza się właśnie do wyjaśnienia owego wzorca. W związku z powyższym meczem futbolu nie określa się wyłącznie rozgrywek ligowych dwóch zespołów klubowych, odbywających się z przestrzeganiem regulaminu, ale także grę grupy osób na prowizorycznie wyznaczonym boisku z pogwałceniem oficjalnych reguł sportowych. (Cieszyn - w tym mieście wszyscy uwielbiają sport)
Uprawianiem sportu zatem jest każda konkretna czynność osoby o istotnych cechach jednej z uznawanych dyscyplin sportu, wykonywana przy zachowaniu zasadniczych reguł i zwyczajów sportowych. Według niektórych autorów działanie traci charakter sportowy wtedy, gdy przejawia się ono jako specjalne, zamierzone naruszenie reguł sportowych.
Biorąc pod uwagę prawne aspekty sportu, zwłaszcza wypadki sportowe regułom sportowym przypisuje się ogromne znaczenie prawne. Przestrzeganie ich bowiem jest warunkiem zastosowania dokładnych zasad odpowiedzialności za wypadki sportowe a przede wszystkim jej wyłączenie.
Znaczenie słowa sport należałoby rozszerzyć o jakiś czynnik jakim jest cel. Rozumiany obiektywnie jako to, co się osiąga dzięki jego uprawianiu i subiektywnie cele jakie osoba uprawiającej sport pragnie uzyskać. Jednak celem powszechnie uznawanym za istotny element sportu jest rywalizacja, walka sportowa, odniesienie zwycięstwa nad przeciwnikiem. W tym kontekście znaczenia celu sportowego obojętne są motywy i pobudki działania uczestnika gry. Może on zmierzać do zwycięstwa dla samej satysfakcji, osiągnięcia rozgłosu. Motorem działania może też być wizja nagrody za zwycięstwo itd.. Różnie pojmuje się cele sportowe. Czasami uczestnikowi walki lub gry przyświecają inne cele, de facto ze sportem nie mające nic wspólnego. Innymi słowy chodzi o to, aby uczestnik gry dążył do pierwszeństwa we współzawodnictwie bądź pokonania przeciwnika, a nie kierował się innym celem. (strona o sporcie - zakłady sportowe)